دکتر رسول قرباننژاد مدیرعامل شرکت مهندسی و ساختمانی صبانفت
نقش صبا نفت در توسعه پایدار کشور / از مدیریت بحران تا بازسازی
اتفاقات اخیر نشان داد که توسعه اقتصادی و توسعه زیرساختی کشورها تا چه اندازه با متغیرهای بیرونی و ریسکهای ژئوپلیتیک گره خورده است. جنگ، تحریم، محدودیتهای اقتصادی و اختلال در زنجیرههای تأمین، بیش از هر بخش دیگری خود را در صنایع زیرساختی و عمرانی نشان میدهند؛ صنایعی که مستقیماً با تولید، اشتغال، سرمایهگذاری و رفاه عمومی در ارتباط هستند. در چنین شرایطی، بسیاری از پروژههای عمرانی با کاهش سرعت اجرا، افزایش هزینهها و حتی توقف مواجه میشوند. کاهش تولید مصالح ساختمانی، نوسانات بازار فولاد و پتروشیمی، دشواری تأمین تجهیزات و شکلگیری فضای انتظار در بازار از جمله پیامدهایی است که تصمیمگیری را برای فعالان این صنعت پیچیدهتر میکند. با این حال، تجربه نشان داده است که آنچه شرکتها را در شرایط بحران از یکدیگر متمایز میکند، کیفیت مدیریت ریسک و قدرت تصمیمگیری در شرایط عدمقطعیت است.
بر همین اساس، در شرکت مهندسی و ساختمانی صبانفت تلاش کردیم مدیریت ریسک را از یک مفهوم تئوریک به یک ابزار عملیاتی تبدیل کنیم. شناسایی سناریوهای محتمل، ارزیابی مستمر ریسکهای منطقهای و اقتصادی، تأمین پیشدستانه مصالح و نهادههای مورد نیاز پروژهها و طراحی پاسخهای اجرایی برای شرایط بحرانی، موجب شد پروژههای شرکت در سختترین شرایط و در اوج نوسانات بازار، بدون توقف و با ثبات نسبی هزینهای ادامه یابند و حتی در برخی موارد، سرعت پیشرفت آنها افزایش یابد. اما در کنار تجهیزات، منابع مالی و برنامهریزی، «سرمایه انسانی» عامل دیگری است که بقای هر سازمان به آن وابسته است. هیچ پروژهای بدون دانش، تخصص، تجربه و تعهد کارکنان به نتیجه نمیرسد.
از همین رو، در دورهای که بخشی از بنگاههای اقتصادی به سمت تعدیل نیرو حرکت کردند، ما حفظ اشتغال را فراتر از مسئولیت اجتماعی به عنوان یک ضرورت حرفهای و اقتصادی با الهام از تأکیدات رهبر معظم انقلاب درباره صیانت از نیروی کار تعریف کردیم و سیاست شرکت بر حفظ کامل ظرفیت انسانی استوار شد. بر همین اساس، امروز تمامی نیروهای فنی، اجرایی، کارگری و اداری صبانفت در پروژههای مختلف مشغول فعالیت هستند و نهتنها تعدیل نیرو در دستور کار قرار ندارد، بلکه توسعه فعالیتها و گسترش حوزه مأموریتهای شرکت، زمینه افزایش فرصتهای شغلی را نیز فراهم خواهد کرد. این نوع نگاه به سرمایه انسانی بود که موجب شد پروژههای مهم شرکت در دوره بحران نیز مسیر خود را ادامه دهند. پروژههای شاخصی همچون نیایش، فرمانیه و سایر طرحهای در دست اجرا، با وجود تمامی محدودیتها متوقف نشدند و در برخی موارد حتی با افزایش سرعت عملیات همراه بودند. البته، استمرار پروژه در شرایط بحران به معنای نادیده گرفتن ملاحظات ایمنی نبود. در برخی پروژهها که در مناطق پرریسک قرار داشتند، با اولویت قراردادن سلامت نیروی انسانی، بخشی از فعالیتها بهصورت موقت، محدود شده یا به بخشهای ایمنتر منتقل شدند. این بازآرایی عملیاتی به ما امکان داد ضمن صیانت از جان و امنیت کارکنان، پیوستگی اجرای پروژه را نیز حفظ کنیم.
با این حال، مسئولیت شرکتهای مهندسی- ساختمانی تنها به اجرای پروژههای جاری محدود نمیشود. تجربه جهانی نشان داده است که پس از هر بحران، دورهای از بازسازی و نوسازی آغاز میشود که میتواند به فرصتی برای ارتقای زیرساختها تبدیل شود. ما بازسازی را با هدف افزایش تابآوری، بهبود کیفیت، ارتقای استانداردها و کاهش آسیبپذیریهای آینده در دستور کار خود قرار دادیم. در همین چارچوب، صبانفت آمادگی کامل خود را برای مشارکت در فرآیند بازسازی مراکز و تأسیسات آسیبدیده صنعت نفت اعلام کرد. این آمادگی علاوه بر عملیات اجرایی، تمامی مراحل از ارزیابی خسارت، تهیه طرحهای فنی و اقتصادی، مدیریت پروژه، نظارت تخصصی و اجرای عملیات بازسازی را در بر میگیرد. ما در صبا نفت باور داریم که بازسازی زیرساختهای صنعت نفت، بخشی از مأموریت ملی ما برای حفظ ظرفیتهای راهبردی کشور است و شرکتهای تخصصی باید تمام توان خود را در این مسیر به کار گیرند. البته فعالیتهای ما در صبا نفت، تنها در ساختوساز خلاصه نمیشود. صبانفت در کنار فعالیتهای عمرانی، حوزههایی همچون مدیریت داراییها و املاک، بهسازی و نوسازی ساختمانها، خدمات بهرهبرداری و نگهداری، مدیریت طرح، مشاوره سرمایهگذاری، امور حقوقی تخصصی املاک و مشارکت در پروژههای توسعهای را نیز در دستور کار خود قرار داده است. ورود به پروژههای مشترک سرمایهگذاری، توسعه خدمات تخصصی ساختمان، برنامهریزی برای حضور در طرحهای بازسازی صنعت نفت و اجرای پروژههای بزرگ شهری و خدماتی، بخشی از همین نگاه توسعهمحور است. ما معتقدیم توسعه پایدار از دل ثبات، تخصص و مسئولیتپذیری متولد میشود و شرکتهای مهندسی و ساختمانی باید بتوانند از نقش سنتی پیمانکاری عبور کرده و به بازیگران مؤثر توسعه اقتصادی و مدیریت داراییهای زیرساختی کشور تبدیل شوند.